آنفلوانزا (Influenza )یک بیماری ویروسی حاد دستگاه تنفسی است که در اثر ویروس آنفلوانزا ایجاد می‌گردد و با تب، سردرد، درد عضلانی، تعریق، آب‌ریزش بینی، گلو درد و سرفه تظاهر پیدا می کند. ویروس آنفلوانزا از خانواده ارتومیکوویریده بوده و یک RNA virus است. تاکنون سه نوع اصلی از این ویروس به نام‌های A و B و C شناخته شده است.

 نوع A: دارای زیرگونه های متفاوتی است و انسان، پرندگان و دیگر حیوانات را مبتلا می‌نماید. این ویروس همه گیری‌های متعدد جهانی نیز ایجاد نموده است.

نوع B: فقط انسان را مبتلا می‌نماید و با میزان کمتری مسئول ایجاد همه گیری‌های منطقه‌ای و یا گسترده بوده است.

نوع C: انسان و خوک را مبتلا می‌کند و در ایجاد موارد اسپورادیک (تک گیر) و همه گیری‌های موضعی کوچک نقش داشته است.

 

آنفلوانزا نوع A:

باعث ایجاد بیماری در گونه‌های متفاوت جانداران از جمله انسان و پرندگان می‌شود و به نسبت بقیه گونه‌ها دارای قدرت بیماری زایی بیشتری است. زیرگونه‌های آنفلوانزای A بر اساس خصوصیات آنتی‌ژنیک گلیکوپروتئین‌های سطحی خود طبقه بندی می‌شوند. این آنتی‌ژن‌ها عبارتند از هما گلوتینین (H) و نورآنیداز (N). موتاسیون مکرر ژن‌های گلیکوپروتئین‌های سطحی منجر به ایجاد تیپ‌های گوناگون می‌شود که بر اساس منطقه جغرافیایی، شماره کشت و سال جدا شدنشان نامگذاری می‌شوند.

ویروس‌های آنفلوانزا در فواصل نا منظم دچار تغییرات آنتی ژنی اساسی (Antigenic Shift) می‌شوند که این تغییرات عمدتاً نتیجه ترکیب غیر قابل پیش بینی آنتی ژن‌های ویروس‌های آنفلوانزای انسان با آنفلوانزای خوکی یا پرندگان می‌باشد. این تغییرات در واقع باعث ایجاد ویروسهای جدید می‌گردد و همین تیپ‌های ویروسی جدید هستند که پاندمی‌های بیماری را به وجود می‌آورند. ویروس آنفلوانزا در طی قرن بیستم باعث ایجاد سه پاندمی گردید که مرگ و میر بالایی را به دنبال داشت.

تغییرات نسبتاً جزئی آنتی ژنی (Antigenic Drift) نیز در ویروس‌های گروه و  به طور دائم رخ می‌دهند و سبب ایجاد همه گیری‌های متعدد منطقه‌ای می‌گردند. در واقع همین تغییرات هستند که باعث تغییر سالیانه ترکیب واکسن آنفلوانزا می‌شوند.

 

آنفلوانزای H1N1 (خوکی)

Swine flue در اثر انواع ویروس نوع A شامل (H3N2، H3N1، H1N2، H1N1) ایجاد می‌شود که متداول‌ترین نوع آن H1N1 ­ است. این ویروس در خوک قدرت بیماری زایی بالایی دارد.

بر اساس گزارشات مرکز کنترل بیماری‌ها در آمریکا (CDC) در سال‌های گذشته هر یک یا دو سال یک مورد انسانی از ابتلا به این ویروس مشاهده می‌گردید ولی در چند ماه گذشته به دلیل تغییر آنتی‌ژنیک، این ویروس قدرت سرایت به انسان و از انسان به انسان را پیدا نموده است که تحت عنوان ویروس

A/California/04/2004/H1N1  نامگذاری شده است.این ویروس یک ویروس جدید است و بیشتر مردم نسبت به آن ایمنی نداشته  و یا دارای حداقل ایمنی هستند. لذا این ویروس نسبت به آنفلوانزای فصلی دارای قدرت عفونت زایی بیشتری است. با توجه به قدرت انتقال انسان به انسان در این ویروس، تعداد کشورهایی که این ویروس جدید را گزارش می‌کنند روز به روز در حال افزایش است و با توجه به اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO) هم اکنون در فاز ششم پاندمی آنفلوانزا (فاز پاندمی قرار داریم). در ماه گذشته تعدادی موارد مثبت نیز از کشورمان گزارش شده است. در بین کشورهای نزدیک به ایران کشورهایی چون ترکیه، عراق، عربستان، کویت، بحرین، هند، چین، یمن و روسیه جزء کشورهایی هستند که موارد بیماری را اعلام نموده‌اند. در این میان کشورهای عراق و عربستان با توجه به سفرهای زیارتی، در بررسی اپیدمیولوژیک از اهمیت بالایی برخوردارند (لیست آخرین اطلاعات بیماری در سایت سازمان جهانی بهداشت به آدرس www.WHO.int قرار دارد).

منبع:

خانه زیست شناسی